Við báðum 71 mannauðssérfræðing að greina gervigreind. Þegar kom að röddum var árangurinn ekki betri en hlutkesti.

Þann 2. október vorum við með kynningarbás á Mannauðsdeginum 2026, árlegum viðburði Mannauðs, félags mannauðsfólks á Íslandi. Á básnum buðum við upp á spilasalaleikinn Gervigreind eða ekki (AI or Not). Hver leikur samanstóð af þremur lotum: fjórum andlitum, fimm raddbrotum og fimm myndböndum. Þátttakendur höfðu tíu sekúndur fyrir hvert brot til að ákveða hvort efnið væri raunverulegt eða búið til með gervigreind, og fengu fleiri stig fyrir hröð svör og rétt svör í röð.

71 spilaði leikinn og voru ágiskanirnar alls 1.092.

Niðurstöður eftir lotum

Þátttakendur höfðu rétt fyrir sér í 60% tilvika á heildina litið, en mikill munur var á milli lota:

• Myndbönd voru auðveldust, með 71% rétt svör.
• Andlit komu næst með 60%. Það skýrðist að mestu af því að fólk þekkti raunveruleg andlit. Þátttakendur greindu færri en helming gervigreindarandlita.
• Raddir ráku lestina með 48%, sem er engu betra en hlutkesti. Þátttakendur stóðu sig verr með raunverulegar mannsraddir en gerviraddir.

Heildarniðurstaða hverrar lotu er með um ±5 prósentustiga óvissubil (95% öryggi), þannig að munurinn á myndböndum og röddum heldur vel. Tölurnar fyrir raunverulegt efni og gervigreindarefni innan hverrar lotu eru óvissari, eða um ±7 prósentustig.

Raddir: raunverulegir lesarar voru taldir gervigreind

Þátttakendur greindu 53% gerviradda rétt en aðeins 44% raunverulegra hljóðritana.

Raunverulegu brotin voru lestur sjálfboðaliða á sígildum bókum frá LibriVox, þar á meðal Lísu í Undralandi, Moby Dick, Sherlock Holmes og Herlist Sun Tzu. Í ensku upptökunum þekktu þátttakendur mannlega lesarann í 39% tilvika. Allir sjö þátttakendurnir sem heyrðu einn lestur úr Lísu í Undralandi giskuðu vitlaust. Hlustaðu á brotið hér við hlið gerviraddar sem les úr sömu bók:

Ein líkleg skýring er sú að fólk býst við því að gerviraddir hljómi sléttar og jafnar, þannig að yfirvegaður, skýrt upptekinn mannlegur lesari hljómar gervilega í eyrum þeirra. Gerviraddirnar, sem búnar voru til með ElevenLabs, innihalda andardrátt, hik og smávægileg óregluleg blæbrigði — einmitt þær vísbendingar sem hlustendur nota til að meta hvort rödd sé mannleg.

Raddalotan innihélt einnig íslensk hljóðbrot. Þátttakendur greindu 41% íslensku gerviraddanna rétt (23 af 56 ágiskunum), samanborið við 59% ensku gerviraddanna. Íslenska úrtakið er lítið, svo óvíst er hvort þessi munur héldist með fleiri þátttakendum.

Andlit: gervigreindarandlit gengu oftast sem raunveruleg

Þátttakendur þekktu raunveruleg andlit í 74% tilvika en greindu aðeins 45% gervigreindarandlita.

Þegar þátttakendur voru óvissir hneigðust þeir til að svara „raunverulegt“. Aðeins um þriðjungur allra svara í andlitslotunni var „gervigreind“. Erfiðasta gervigreindarandlitið í leiknum plataði 9 af 11 sem sáu það. Bæði þessi andlit eru búin til með gervigreind:

Gervigreindarandlitin komu úr StyleGAN, myndlíkani sem kom út fyrir nokkrum árum. Andlit úr nýrri myndlíkönum nútímans eru mun raunverulegri.

Myndbönd: auðveldasta lotan, eftir eðli myndbrotsins

Þátttakendur greindu 71% myndbrota rétt, með svipuðum árangri fyrir raunveruleg brot (70%) og gervigreindarbrot (72%). Gervigreindarmyndbönd eru enn oft með sjáanlega galla, svo sem óeðlilega eðlisfræði, bjagaðar hendur og óeðlilegar myndavélahreyfingar.

Niðurstöður voru mismunandi eftir tegund myndbrota:

Tegund myndbands	Raunveruleg brot greind	Gervigreindarbrot greind
Hljóðlausar senur (dansarar, kaffibarþjónn, borgargata)	57%	76%
Fólk sem talar í myndavélina	76%	64%

Hljóðlausar gervigreindarsenur voru auðveldustu brotin til að bera kennsl á í leiknum. Meira en þriðjungur þátttakenda hélt að gervigreindarbrot af fólki sem talar í myndavélina væru raunveruleg. Við bjuggum þau brot til með Veo 3 frá Google; sum sýndu gervigreindarkynna sem töluðu íslensku.

Þátttakendur töldu einnig raunverulegt hljóðlaust myndbrot vera gervigreind í 43% tilvika. Níu af þeim ellefu sem sáu raunverulegt myndbrot af ballettdansara töldu það vera gervigreind.

Erfiðustu brotin

Af þeim brotum sem sýnd voru að minnsta kosti sjö þátttakendum fengu þessi fæst rétt svör:

Mynd-/hljóðbrot	Hvað það var í raun og veru	Rétt svör
Lestur úr Lísu í Undralandi	Raunverulegur mannlegur lesari	0 af 7
Lestur úr Moby Dick	Raunverulegur mannlegur lesari	1 af 7
Lestur úr Herlistinni	Raunverulegur mannlegur lesari	2 af 12
Andlitsmynd	Gervigreindarandlit	2 af 11
Ballettdansari	Raunverulegt myndbrot	2 af 11
Andlitsmynd	Gervigreindarandlit	4 af 17

Þrjú af þessum sex eru upptökur af raunverulegu fólki að lesa upphátt.

Stigagjöf

Stigagjöfin tók mið af nákvæmni, hraða og röð réttra svara. Miðgildi stiga var 1.368, helmingur þátttakenda fékk á bilinu 1.163 til 1.610 stig, og hæsta skorið var 2.645.

Stigin mynda grófa bjöllukúrfu sem hallar örlítið til vinstri: flestir þátttakendur liggja rétt fyrir neðan miðju og stuttur hali af háum stigum togar meðaltalið (1.393) rétt upp fyrir miðgildið. Bónusstig fyrir rétt svör í röð skýra þetta líklega, þar sem þau margfalda stig fyrir hvert rétt svar í röð, þannig að góð syrpa gefur mun meira en slæm syrpa dregur niður. Með 71 þátttakanda er hallinn of lítill til að draga afdráttarlausar ályktanir og enginn sérstakur hópur skar sig úr á toppnum.

Hvað þýðir þetta fyrir mannauðsteymi?

Gerviraddir og gervigreindarkynnar eru tilbúnir fyrir fræðsluefni. Meira en þriðjungur þátttakenda hélt að gervigreindarkynnar okkar væru raunverulegt fólk, og þátttakendur greindu gerviraddir aðeins í um helmingi tilvika. Fyrir fræðsluefni þýðir þetta að lesarar og kynnar á skjá þurfa ekki lengur að vera teknir upp í hljóðveri.

Íslenskan situr ekki lengur á hakanum. Þátttakendur greindu aðeins 41% af íslensku gerviröddunum rétt, færri en þær ensku. Fræðsluefni á íslensku þýddi áður annað hvort manneskju í hljóðveri eða vélræna vélmennarödd. Gerviraddir geta nú framkallað íslenskan lestur sem flestir hlustendur upplifa sem eðlilegan og náttúrulegan.

Merktu gervigreindarefni með skýrum hætti. Ef starfsfólk greinir ekki gervigreindarkynni frá raunverulegum ætti það ekki að þurfa að giska. Merktu kynna og raddir sem búin eru til með gervigreind í fræðsluefninu þínu, svo fólk viti að hverju það gengur og treysti efninu vegna innihaldsins, ekki vegna þess hver virðist flytja það.

Ekki nota raddgreiningu sem eina staðfestingu á auðkenni. Sama tækni getur verið misnotuð. Símtal frá „forstjóranum“ sem biður um brýna greiðslu eða kynningarmyndband frá atvinnuumsækjanda getur verið búið til með gervigreind. Staðfestu slíkar beiðnir alltaf í gegnum aðra boðleið sem þú treystir þegar.

Hvernig Sundra notar gervigreind

Sundra notar sömu tegundir af gervigreindarlíkönum og ginntu leikmenn okkar, til að gera fræðsluefni auðvelt í vinnslu og aðgengilegt fyrir fjölbreyttan starfsmannahóp.

Flest fyrirtæki búa nú þegar yfir þekkingunni sem starfsfólk þeirra þarf á að halda. Hún liggur í handbókum, öryggisreglum, stefnum og fundargerðum. Sundra breytir því efni í heildstæð námskeið:

• Efni námskeiðs: Gervigreind skipuleggur heimildarefnið í einingar og kennslustundir og skrifar textann fyrir hverja þeirra.
• Gervigreindarkynnar: Hver kennslustund getur verið kynnt á myndbandi af gervigreindarkynni, svo ekki þarf að taka upp í hljóðveri eða endurtaka upptökur þegar ferlar breytast.
• Talgervill og tungumál: Námskeið eru lesin með gerviröddum á meira en 70 tungumálum, svo sérhver starfsmaður getur tekið þau á sínu eigin móðurmáli.

Fagfólk og sérfræðingar yfirfara og samþykkja hvert orð í ritstjórnarkerfi Sundra áður en námskeið er birt. Sundra er byggt með ábyrga nýtingu gervigreindar að leiðarljósi.

Aðferðafræði og takmarkanir

• Þátttakendur: Gestir á básnum okkar á Mannauðsdeginum 2026. Þeir völdu sjálfir að taka þátt og eru því ekki dæmigert úrtak.
• Fyrirkomulag: Hver leikur valdi 4 andlit, 5 raddir og 5 myndbönd af handahófi úr safni 126 brota. Hvert brot hafði 10 sekúndna niðurtalningu og svar sem rann út á tíma taldist rangt.
• Gögn: Nákvæmnitölur byggja á öllum ágiskunum sem gerðar voru á básnum (1.092), þar á meðal nokkrum prófunarleikjum teymisins okkar. Stigatölur koma frá þeim 71 þátttakanda sem skildu eftir niðurstöður sínar hjá okkur.
• Úrtaksstærðir: Hvert brot sást af 1 til 21 þátttakanda, þannig að niðurstöður einstakra brota eru ekki marktækar einar og sér. Taflan yfir erfiðustu brotin inniheldur aðeins brot sem sáust af að minnsta kosti sjö þátttakendum.
• Efni: Á básnum komu raunveruleg andlit úr FFHQ rannsóknargagnagrunninum (vefútgáfan notar nú leyfisskyldar ljósmyndir) og gervigreindarandlit úr StyleGAN. Raunverulegar raddir komu úr LibriVox og Talrómi (íslenska talmálssafninu), og gerviraddir úr ElevenLabs. Raunveruleg myndbönd komu frá NASA, Pexels og Creative Commons myndbandabloggurum, og gervigreindarmyndbönd úr Google Veo 3 og ByteDance Seedance. Fullar heimildir eru á heimildasíðu efnisins.

Spilaðu leikinn

Gervigreind eða ekki er nú aðgengilegur á netinu á sundra.io/aiornot. Leikurinn virkar bæði í símum og tölvum.